Perks trong Overwatch 2: Bóng ma của những kỹ năng đã chết

Tôi nhớ một buổi scrim ở tầng ba của một tòa nhà văn phòng tại Gangnam, Seoul, khoảng hai giờ sáng. Màn hình của tuyển thủ đường tank phản chiếu ánh xanh lên mặt kính cửa sổ. Round thứ hai của chế độ Escort vừa bắt đầu, và trên thanh tiến trình trong trận, biểu tượng cấp độ của Bastion nhảy từ một lên hai. Người chơi ấy không nói gì. Anh chỉ ấn một nút, và cỗ máy chiến tranh tự vá lấy lớp giáp của mình — một kỹ năng mà Blizzard đã xóa khỏi trò chơi từ khi Overwatch 2 ra mắt. Căn phòng im lặng trong ba giây. Rồi huấn luyện viên nói một câu mà tôi ghi lại trong sổ tay: "Họ vừa trả lại cho chúng ta thứ mình đã lấy đi."

Khoảnh lặng sau câu nói đó dài hơn cả tiếng đàn hồi. Bởi vì trong ba giây ấy, không ai trong phòng biết liệu đây là một cải tiến hay một lỗi hệ thống. Không ai biết liệu đội bạn có nhìn thấy cùng thứ họ nhìn thấy hay không. Và trên hết, không ai biết liệu ở một giải đấu LAN nào đó vào tháng Tư tới, hệ thống này sẽ được bật hay bị tắt.

Đó là bản chất của Hệ thống Perks trong Overwatch 2. Nó không phải một bản vá. Nó là một lớp trò chơi thứ hai được đặt lên trên lớp trò chơi thứ nhất, và nó chạy song song với trận đấu theo cách mà không một hệ thống nào của Overwatch từng làm trước đây.

Cỗ máy nhân bản trong trận đấu

Perks là gì? Về mặt kỹ thuật, đây là hệ thống nâng cấp mở khóa trong trận đấu. Mỗi tướng trong Overwatch 2 có một bộ Perks riêng — không dùng chung, không đại trà, không phải kiểu tăng chỉ số đồng loạt. Blizzard gọi triết lý thiết kế này là "Củng cố tính độc nhất của tướng". Nói cách khác, mục tiêu là làm cho mỗi anh hùng trở nên khác biệt hơn, chứ không phải làm cho tất cả mạnh lên như nhau.

Cơ chế vận hành cụ thể như sau. Trong một trận đấu, mỗi tướng mà bạn chơi sẽ tích lũy điểm kinh nghiệm. Điểm kinh nghiệm đến từ ba nguồn: chơi mục tiêu, hạ gục hoặc hỗ trợ hạ gục, và hồi máu hoặc cứu đồng đội. Mỗi tướng sẽ lên cấp hai lần trong một trận. Lần lên cấp đầu tiên mở khóa lựa chọn giữa các Minor Perk. Lần lên cấp thứ hai mở khóa lựa chọn giữa các Major Perk.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: khi bạn đổi tướng, bạn quay về cấp một. Nhưng — và đây là chi tiết mà tôi phải đọc lại ba lần mới tin — Perks sẽ mở khóa nhanh hơn ở lần thứ hai bạn chơi cùng một tướng trong trận đó. Blizzard gọi đó là cơ chế giảm ma sát cho người chơi linh hoạt. Tôi gọi đó là một cánh cửa mở ra cho những chiến thuật mà chưa ai kịp đặt tên.

So sánh với cách vá truyền thống: khi Blizzard tăng sát thương cho một kỹ năng, thay đổi đó được áp dụng toàn cầu, hiển thị công khai trong ghi chú bản vá, và có hiệu lực từ giây đầu tiên của trận. Perks thì khác. Nó không hiển thị cho đến khi nó được kích hoạt. Nó không áp dụng cho cả hai đội như nhau, bởi vì hai đội có thể chọn hai nhánh nâng cấp khác nhau cho cùng một tướng. Và nó không ở trạng thái tĩnh — nó thay đổi theo dòng chảy của trận đấu.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Overwatch, sức mạnh của một tướng trong một trận đấu cụ thể phụ thuộc vào việc đội của bạn đã chơi tốt như thế nào trong hai phút đầu tiên.

Minor và Major: Hai bậc thang, một cái bẫy

Nguồn tài liệu tôi có chỉ liệt kê cấu trúc phân tầng của Perks mà không định lượng khoảng cách sức mạnh giữa Minor và Major. Đó là một khoảng trống lớn, bởi vì toàn bộ giá trị chiến thuật của hệ thống nằm ở con số chênh lệch ấy.

Hãy tưởng tượng hai kịch bản. Kịch bản thứ nhất: Major Perk chỉ mạnh hơn Minor Perk khoảng mười phần trăm. Khi đó, hệ thống chỉ là một lớp trang trí — người chơi chọn theo sở thích, và tác động lên kết quả trận đấu gần như bằng không. Kịch bản thứ hai: Major Perk mạnh hơn Minor Perk gấp đôi hoặc hơn. Khi đó, điểm lên cấp thứ hai trở thành điều kiện thắng thực sự của trận đấu, và mọi thứ trước đó chỉ là màn dạo đầu.

Dựa trên lịch sử thiết kế của Blizzard — nơi các kỹ năng cấp cao thường được thiết kế để thay đổi cục diện — tôi nghiêng về kịch bản thứ hai. Nếu điều đó đúng, thì hệ thống Perks không thưởng cho người chơi giỏi. Nó thưởng cho người chơi đến được mốc thứ hai trước. Đó là một sự dịch chuyển tinh tế nhưng mang tính hệ thống: từ kỹ năng cơ học sang quản lý tài nguyên theo thời gian.

Và đây là nơi tôi phải nói thẳng một điều mà không mấy ai muốn nghe. Có một kiểu tư duy trong esports chuyên nghiệp gọi là "chơi an toàn để chờ thời". Người chơi né giao tranh, farm kinh nghiệm, đợi đến khi có đủ sức mạnh rồi mới đánh. Hệ thống Perks, với cách tính điểm kinh nghiệm dựa trên hiện diện trong giao tranh, dường như đang cố tình trừng phạt lối chơi đó. Bạn phải ở đó. Bạn phải tham gia. Bạn không thể đứng ngoài rìa và chờ đợi.

Nhưng đồng thời, nó cũng trừng phạt những người chơi theo kiểu ám sát — những Tracer, những Genji, những người kiếm mạng bằng cách tách lẻ. Bởi vì hạ gục một mục tiêu đơn lẻ ở góc bản đồ không mang lại cùng lượng kinh nghiệm như đứng giữa điểm kiểm soát và hồi máu cho ba đồng đội.

Ở đây có một nghịch lý. Hệ thống được thiết kế để "củng cố tính độc nhất của tướng", nhưng hiệu ứng phụ của nó lại là đồng nhất hóa phong cách chơi. Mọi người đều được khuyến khích chơi theo cùng một cách: bám mục tiêu, đánh tập thể, không tách lẻ. Đó là một sự mâu thuẫn mà Blizzard chưa giải thích.

Cấp độ trong trận và bài toán đổi tướng

Tôi đã dành hai buổi tối để mô phỏng lại các kịch bản đổi tướng trên giấy. Kết quả khiến tôi khá bất ngờ.

Giả sử đội A đang thua và muốn đổi cấu trúc đội hình. Họ đổi ba tướng cùng lúc. Cả ba tướng đều quay về cấp một. Nếu đây là lần đầu tiên những tướng đó xuất hiện trong trận, đội A sẽ mất một khoảng thời gian đáng kể để tích lại kinh nghiệm. Trong khoảng thời gian đó, đội B — vốn đã giữ nguyên đội hình — đang ở cấp hai với đầy đủ Major Perk.

Đó không phải là một sự đánh đổi cân bằng. Đó là một hình phạt.

Nhưng nếu đội A đã từng chơi những tướng đó trong trận trước đó, cơ chế mở khóa nhanh sẽ giúp họ quay lại cấp hai chỉ trong vài chục giây. Điều này tạo ra một chiến thuật mới: đổi tướng sớm, chấp nhận yếu thế trong một giao tranh, để "nạp trước" cấp độ cho lần quay lại sau.

Tôi gọi đó là "gửi tiền vào ngân hàng Perks". Bạn không cần dùng tướng đó ngay. Bạn chỉ cần chơi nó đủ lâu để mở khóa cấp hai, rồi đổi sang tướng khác. Khi đối thủ buộc bạn phải quay lại, bạn có Perks chờ sẵn.

Nếu chiến thuật này trở nên phổ biến — và tôi tin là nó sẽ — thì chúng ta sẽ chứng kiến một lớp chiến thuật hoàn toàn mới mà chưa từng tồn tại trong Overwatch: quản lý kho Perks theo thời gian. Huấn luyện viên sẽ phải vẽ ra các bảng tính về việc tướng nào cần "nạp trước", vào thời điểm nào, và với giá trị đánh đổi ra sao.

Đây là lúc tôi nghĩ đến câu chuyện về kỳ chuyển nhượng LCK mùa đông năm 2026, khi tôi theo dõi thương vụ của Kim "Sol" Sol-ah. Điều tôi học được từ ba tuần đó là: giá trị của một tuyển thủ không nằm ở việc anh ta chơi giỏi như thế nào, mà ở việc anh ta có thể chơi được bao nhiêu thứ khác nhau trong bao nhiêu thời gian. Hệ thống Perks đang áp đặt cùng một logic lên Overwatch.

Bóng ma của những bản vá cũ

Có một loại Perk mà tôi muốn dành riêng một mục để nói về nó. Đó là những Perk tái tạo lại các kỹ năng đã bị xóa khỏi tướng trong quá trình chuyển đổi từ Overwatch sang Overwatch 2.

Ví dụ rõ nhất là Self-Repair của Bastion. Trong Overwatch gốc, đây là kỹ năng cho phép Bastion tự hồi máu. Khi Overwatch 2 ra mắt, Blizzard đã xóa nó. Lý do không được công bố đầy đủ, nhưng cộng đồng hiểu rằng đó là một phần của nỗ lực làm cho trò chơi nhanh hơn, ít phòng thủ hơn. Bây giờ, Self-Repair trở lại — không phải như một kỹ năng cơ bản, mà như một Perk.

Trường hợp thứ hai là Barrier của Orisa. Trong Overwatch gốc, Orisa là một tank với khiên. Trong Overwatch 2, cô mất khiên và trở thành một tank cận chiến theo kiểu brawler. Bây giờ, khiên trở lại dưới dạng Perk.

Tôi gọi đây là "quyền lực bóng ma" — sức mạnh của những kỹ năng đã chết, được triệu hồi trở lại trong một trận đấu. Về mặt thiết kế, đây là một ý tưởng thông minh. Nó cho phép Blizzard thử nghiệm với những kỹ năng mà họ từng cho là quá mạnh, nhưng lần này trong một khung thời gian giới hạn và có điều kiện.

Về mặt cạnh tranh, đây là một quả bom hẹn giờ.

Hãy nghĩ về điều này. Những kỹ năng đó đã bị xóa vì lý do. Bastion với Self-Repair từng gây ra các vấn đề cân bằng nghiêm trọng ở cấp độ cao. Orisa với khiên từng là một phần của các đội hình phòng thủ cực đoan mà khán giả ghét xem. Bây giờ chúng quay lại, nhưng chỉ trong một cửa sổ thời gian ngắn trong trận.

Điều tôi tự hỏi là liệu cộng đồng chuyên nghiệp có tìm ra những tổ hợp Perks tạo ra sức mạnh bất thường hay không. Lịch sử của Overwatch nói rằng câu trả lời là có. Mỗi lần một hệ thống mới được giới thiệu, các tuyển thủ chuyên nghiệp lại tìm ra một cách sử dụng nó mà nhà phát triển không lường trước. Tôi gọi đó là "định luật về sự sáng tạo không mong đợi".

Và khi điều đó xảy ra với Perks, nó sẽ xảy ra vào thời điểm tệ nhất có thể: giữa một mùa giải đấu lớn, khi các đội đã xây dựng xong chiến lược của mình, và không ai muốn thay đổi.

Người linh hoạt được giá, kẻ chuyên nhất mất giá

Tôi đã có dịp ngồi trong một buổi họp phân tích đội hình ở Seoul vào năm 2026. Điều tôi nhớ nhất không phải là các chỉ số, mà là cách huấn luyện viên trưởng nói về hai tuyển thủ của mình. Một người là chuyên gia về một tướng duy nhất, chơi nó ở một đẳng cấp thế giới. Người kia là người linh hoạt, chơi được sáu tướng ở mức độ tốt nhưng không xuất sắc ở tướng nào.

Huấn luyện viên chọn người thứ hai. Ông ấy nói một câu mà tôi ghi lại: "Trong một trận đấu năm ván, tôi không cần một người giỏi nhất. Tôi cần một người khiến đối thủ không thể đoán được tôi sẽ làm gì."

Hệ thống Perks, với cơ chế mở khóa nhanh khi đổi tướng, đang đẩy logic đó lên một tầm cao mới. Nếu bạn chơi được nhiều tướng, bạn có thể tận dụng cơ chế "nạp trước" để tạo ra một kho vũ khí linh hoạt. Nếu bạn chỉ chơi được một tướng, bạn phụ thuộc hoàn toàn vào việc Perk của tướng đó có mạnh hay không.

Đây là một sự đảo ngược về giá trị. Trong nhiều năm, esports chuyên nghiệp tôn vinh những người chơi chuyên biệt — những người có một tướng ký hiệu, một kỹ năng tuyệt đối không ai bắt chước được. Hệ thống Perks không xóa bỏ giá trị đó, nhưng nó thêm một biến số mới vào phương trình.

Hãy tưởng tượng một tuyển thủ nổi tiếng với một tướng duy nhất. Perk của tướng đó bị đánh giá là yếu. Bây giờ anh ta phải chọn: tiếp tục chơi tướng ký hiệu của mình và chấp nhận bất lợi, hay học một tướng mới để tận dụng một Perk mạnh hơn. Không có lựa chọn nào dễ dàng. Và trong cả hai lựa chọn, một phần bản sắc của anh ta bị xói mòn.

Đây là điều tôi muốn nói khi tôi viết rằng hệ thống này không dừng lại ở việc thay đổi trò chơi. Nó thay đổi con người.

Tuy nhiên — và tôi phải giữ sự công bằng ở đây — có một mặt trái của luận điểm này. Nếu các đội chuyển sang tuyển dụng những người chơi linh hoạt hơn, chất lượng trung bình của các tướng sẽ giảm. Không ai còn là chuyên gia về bất cứ thứ gì nữa. Bạn có một đội hình gồm sáu người chơi được, nhưng không ai xuất sắc. Đó là một viễn cảnh không hấp dẫn hơn viễn cảnh cũ.

Khóa bản vá ở LAN: Điều chưa có lời đáp

Nguồn tài liệu của tôi không nói gì về việc liệu hệ thống Perks có được bật trong các giải đấu chuyên nghiệp hay không. Đó không phải là một chi tiết nhỏ. Đó là điều quyết định toàn bộ giá trị của hệ thống này.

Hãy xem xét hai kịch bản.

Kịch bản thứ nhất: Perks được bật trong các giải đấu chuyên nghiệp. Khi đó, mọi phân tích tôi đã viết ở trên đều có hiệu lực. Các đội phải xây dựng chiến lược Perks, tuyển dụng theo tiêu chí linh hoạt, và chuẩn bị cho một lớp chiến thuật hoàn toàn mới. Đồng thời, các đội cũng phải đối mặt với rủi ro khóa bản vá — nếu một Perk bị phát hiện là quá mạnh giữa giải đấu, Blizzard có thể vô hiệu hóa nó, và tất cả các đội đã xây dựng chiến lược xung quanh nó sẽ mất trắng.

Kịch bản thứ hai: Perks bị tắt trong các giải đấu chuyên nghiệp. Khi đó, toàn bộ phân tích này trở thành một bài tập trí tuệ. Các đội chuyên nghiệp vẫn chơi phiên bản cũ của trò chơi, trong khi người chơi thường chơi phiên bản có Perks. Sự phân ly giữa hai phiên bản sẽ tạo ra một khoảng cách về kỹ năng và chiến thuật mà cả hai bên đều khó thu hẹp.

Tôi đã chứng kiến một tình huống tương tự trong quá khứ gần đây. Trong một giải đấu quốc tế mà tôi đưa tin, một vị tướng đã được tăng sức mạnh trong bản vá trực tiếp, nhưng giải đấu vẫn sử dụng phiên bản cũ. Các đội đã luyện tập theo phiên bản mới nhất — đó là điều hiển nhiên, bởi vì bạn luyện tập trên máy chủ trực tiếp — và khi bước vào giải, họ phát hiện ra rằng mọi thứ họ chuẩn bị đều không còn đúng nữa. Tôi đã viết về trận đấu đó như một câu chuyện về những người lính được huấn luyện cho một cuộc chiến không tồn tại.

Perks có nguy cơ tạo ra một tình huống tương tự, nhưng với quy mô lớn hơn nhiều. Bởi vì Perks không chỉ là một thay đổi về chỉ số. Nó là một tầng lớp logic hoàn toàn mới. Việc tắt nó đi giống như xóa một chương của một cuốn sách và vẫn yêu cầu học sinh thi về cuốn sách đó.

Khán giả sẽ nhìn thấy gì?

Đây là khía cạnh mà tôi ít thấy được thảo luận nhất trong các phân tích kỹ thuật, nhưng lại là khía cạnh tôi quan tâm nhất với tư cách một người làm truyền thông.

Overwatch vốn đã là một môn thể thao khó xem. Có mười hai người chơi, hàng chục kỹ năng, các mục tiêu thay đổi liên tục, và một tốc độ trận đấu mà người xem mới phải mất hàng tuần để làm quen. Bây giờ, bạn thêm vào một tầng thông tin nữa: Perks.

Trong một trận đấu có Perks, người xem phải theo dõi các trạng thái sống chết, vị trí trên bản đồ, cấp độ Perk của từng tướng trong cả hai đội. Họ phải biết tướng nào đã mở khóa Major Perk và chọn nhánh nào. Họ phải hiểu rằng một pha giao tranh có thể kết thúc khác đi nếu một Perk cụ thể được kích hoạt.

Bình luận viên sẽ phải giải thích tất cả những điều này trong khi trận đấu vẫn tiếp diễn. Và trong một trò chơi nơi mọi thứ diễn ra trong vài giây, điều đó gần như là bất khả thi.

Tôi từng viết rằng: "Chiến thắng không có người chứng kiến chỉ là một cơn mưa trên cánh đồng bỏ hoang." Nhưng có một sự thật ngược lại mà tôi cũng tin: một chiến thắng mà không ai hiểu được cũng không hoàn toàn là một chiến thắng. Nếu hệ thống Perks tạo ra những pha xử lý mà khán giả không thể theo dõi, thì nó đang tạo ra một khoảng cách giữa người chơi và người xem. Trong esports, khoảng cách đó là một mối nguy hiểm nghiêm trọng hơn bất kỳ sự mất cân bằng nào.

Tuy nhiên, tôi cũng thấy một cơ hội. Nếu Blizzard thiết kế giao diện người xem đủ tốt — hiển thị Perks đã mở khóa, thông báo khi một Perk được kích hoạt, cung cấp các chỉ số trực quan — thì nó có thể làm phong phú thêm trải nghiệm xem thay vì làm nó rối hơn. Đây là một "nếu" lớn. Nhưng nó là một "nếu" có thể biến một điểm yếu thành một điểm mạnh.

Hãy so sánh với các môn thể thao khác. Trong bóng đá, người xem không cần hiểu chiến thuật gegenpressing để xem một trận đấu. Họ thấy bóng vào lưới và họ vui. Trong Overwatch, sự hiểu biết là một phần của trải nghiệm xem theo cách mà bóng đá không đòi hỏi. Đó là gánh nặng của esports, và Perks làm cho gánh nặng đó nặng hơn.

Bài học từ những trò chơi khác

Overwatch không phải trò chơi đầu tiên thử nghiệm với hệ thống tiến trình trong trận. Apex Legends có Evo Shields — một hệ thống nâng cấp giáp dựa trên sát thương gây ra và nhận vào. Fortnite có hệ thống nâng cấp vũ khí theo độ hiếm. Paladins có hệ thống loadout tùy chỉnh trước trận.

Điều đáng chú ý là cả ba hệ thống này đều tồn tại trong các trò chơi có vòng đời cạnh tranh khác nhau. Evo Shields được cộng đồng Apex chấp nhận rộng rãi và trở thành một phần của meta chuyên nghiệp. Hệ thống nâng cấp vũ khí của Fortnite gây ra tranh cãi nhưng cuối cùng được chấp nhận sau các điều chỉnh. Loadout của Paladins bị chỉ trích vì tạo ra khoảng cách giữa người chơi mới và người chơi cũ.

Vậy bài học chung là gì? Các hệ thống tiến trình trong trận có thể thành công, nhưng chỉ khi chúng đáp ứng được hai điều kiện. Thứ nhất, chúng phải minh bạch — người chơi phải hiểu rõ mình đang nhận được gì và khi nào. Thứ hai, chúng phải có thể đảo ngược — một người chơi đang thua phải có con đường để quay lại, chứ không phải bị khóa vào một vòng xoáy thua cuộc.

Hệ thống Perks của Overwatch 2 đáp ứng điều kiện thứ nhất ở một mức độ nào đó — các lựa chọn được hiển thị, các hiệu ứng được mô tả. Nhưng điều kiện thứ hai thì chưa rõ ràng. Với cách tính kinh nghiệm dựa trên hiện diện trong giao tranh, một đội đang thua có thể bị tụt lại xa hơn về cấp độ Perk. Đó là một vòng xoáy mà bất kỳ nhà thiết kế game cạnh tranh nào cũng phải lo lắng.

Tôi đã theo dõi các trò chơi esports trong hơn mười hai năm, và tôi học được rằng các hệ thống snowball — nơi người dẫn trước có lợi thế để dẫn trước hơn nữa — thường tạo ra những trận đấu kém hấp dẫn. Khán giả muốn thấy những màn lật kèo. Họ muốn thấy những đội yếu hơn chiến đấu và chiến thắng. Nếu Perks làm cho việc lật kèo trở nên khó khăn hơn, thì nó đang đi ngược lại bản năng giải trí của khán giả.

Tầng lớp phân tích mới trong ban huấn luyện

Có một hệ quả nghề nghiệp của hệ thống Perks mà ít ai bàn đến. Nó tạo ra một vai trò mới trong các ban huấn luyện chuyên nghiệp.

Trong quá khứ, một ban huấn luyện Overwatch điển hình có: huấn luyện viên trưởng, huấn luyện viên phân tích, huấn luyện viên thể lực, và đôi khi là một chuyên gia tâm lý. Hệ thống Perks, với độ phức tạp của nó, có thể tạo ra nhu cầu về một "chuyên gia Perks" — người theo dõi tất cả các Perk của tất cả các tướng, đánh giá sức mạnh của chúng, và xây dựng các khuyến nghị về thời điểm đổi tướng để tối ưu hóa.

Đây là một tin tốt cho những người làm phân tích dữ liệu trong esports. Nó tạo ra việc làm. Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi về tính bền vững. Nếu Blizzard cập nhật Perks mỗi hai mùa giải, thì công việc của chuyên gia Perks cũng thay đổi mỗi hai mùa giải. Kiến thức trở nên lỗi thời nhanh chóng.

So sánh với bóng đá. Một huấn luyện viên phân tích bóng đá có thể xây dựng kiến thức về gegenpressing trong nhiều năm, bởi vì gegenpressing là một triết lý chiến thuật, không phải một cơ chế game. Hệ thống Perks là một cơ chế game. Cơ chế có thể bị vá, bị xóa, hoặc bị thay thế. Kiến thức xây dựng quanh nó cũng có thể biến mất theo.

Đó là một đặc điểm của esports mà tôi luôn thấy vừa thú vị vừa đáng lo. Mọi thứ chuyển động nhanh hơn các môn thể thao truyền thống. Các mùa giải được định nghĩa lại, các luật lệ được viết lại, các kỹ năng trở nên lỗi thời trong vòng vài tháng. Trong một thế giới như vậy, việc xây dựng một sự nghiệp bền vững đòi hỏi một kỹ năng meta-level: khả năng học lại từ đầu.

Đừng lãng mạn hóa bóng ma

Tôi phải cẩn thận ở đây. Tôi là người viết về những kỹ năng đã chết như những bóng ma, về những Perk tái tạo quá khứ như những linh hồn trở về. Ngôn ngữ đó nghe rất hay. Nó gợi lên một nỗi hoài niệm mà bất kỳ ai lớn lên với trò chơi này đều cảm thấy.

Nhưng tôi không được để sự hoài niệm đó che khuất một điều đơn giản: Bastion với Self-Repair là một vấn đề cân bằng nghiêm trọng. Orisa với khiên là một vấn đề cân bằng nghiêm trọng. Chúng bị xóa vì lý do chính đáng. Việc chúng trở lại dưới một hình thức mới không làm cho những lý do đó biến mất.

Có một cám dỗ trong cộng đồng esports khiến chúng ta nhìn về quá khứ như một thời kỳ hoàng kim. Trong những câu chuyện tôi viết, tôi thường bắt đầu từ một khoảnh lặng và quay ngược về cội nguồn, tìm kiếm ý nghĩa trong những gì đã qua. Nhưng có một ranh giới giữa việc tôn vinh quá khứ và việc biến nó thành một huyền thoại không thể phản bác.

Hệ thống Perks không phải là một nỗ lực của Blizzard để trả lại cho chúng ta những gì đã mất. Nó là một nỗ lực để tái chế những gì đã mất thành một thứ mới. Đó là một sự khác biệt quan trọng. Bởi vì khi bạn tái chế một thứ, bạn không khôi phục nó về nguyên trạng. Bạn biến nó thành một cái gì đó khác.

Và đôi khi, cái gì đó khác lại tệ hơn cái ban đầu.

Tôi nói điều này với tư cách một người đã từng bị tổn thương cổ tay và buộc phải từ bỏ sự nghiệp thi đấu. Tôi biết cảm giác khi cơ thể bạn không còn làm được những gì nó từng làm. Tôi biết cảm giác hồi tưởng về một phiên bản của chính mình trước khi vết nứt xuất hiện. Và tôi biết rằng nỗi hoài niệm đó, dù có đẹp đến đâu, cũng không thể thay đổi điều rằng vết nứt vẫn ở đó.

Vết nứt cổ tay — nơi bản giao hưởng học đổi giọng. Đó là một câu tôi đã viết cách đây nhiều năm. Nó đúng với cơ thể tôi, và nó đúng với trò chơi này. Những gì đã vỡ thì vẫn vỡ. Những gì chúng ta dán lại thì chỉ là một thứ được dán lại.

Hai chiến trường, một câu hỏi

Có một điều thú vị về cách các khu vực khác nhau sẽ đón nhận hệ thống này.

Tôi sinh ra ở Đức và tôi sống ở Hàn Quốc. Tôi đã dành nhiều năm quan sát hai nền văn hóa esports này học hỏi lẫn nhau mà không ai nói ra. Và hệ thống Perks, với cách nó thưởng cho việc học hỏi liên tục và trừng phạt sự đặc hóa, sẽ được đón nhận rất khác nhau ở hai bên.

Trong văn hóa esports Hàn Quốc, nơi kỷ luật và chuyên biệt hóa được tôn vinh, có một sự đề kháng tự nhiên đối với các hệ thống làm lu mờ tính chuyên biệt. Các đội Hàn Quốc nổi tiếng với việc xây dựng chiến lược xung quanh những người chơi có bộ kỹ năng hẹp nhưng sâu. Hệ thống Perks, với yêu cầu về sự linh hoạt, sẽ buộc họ phải thay đổi mô hình đó.

Trong văn hóa esports phương Tây, nơi chủ nghĩa cá nhân và sự sáng tạo được đề cao, hệ thống này có thể được đón nhận nồng nhiệt hơn. Một người chơi có khả năng thích nghi nhanh sẽ được trao nhiều cơ hội hơn. Đối với tôi, đó là một sự chuyển dịch của trọng tâm từ "chơi giỏi" sang "học nhanh".

Tôi đã viết về điều này trong một bài viết cũ: "Đại dịch dạy tôi rằng trận đấu không người vẫn có nhịp tim — ở nơi không ai ngờ." Bây giờ tôi nghĩ đến một phiên bản khác của câu đó: Perks dạy tôi rằng một trận đấu có thể có hai nhịp tim — một của đội hình bạn bắt đầu, và một của đội hình bạn kết thúc.

Nhưng tôi phải cẩn thận không thổi phồng sự khác biệt văn hóa. Ở cấp độ chuyên nghiệp cao nhất, tất cả các khu vực đều hội tụ về cùng một điểm: tối ưu hóa. Các đội Hàn Quốc sẽ học cách chơi với Perks. Các đội phương Tây sẽ học cách chơi với kỷ luật. Sẽ có một khoảng thời gian thích nghi, và sau đó sự khác biệt sẽ thu hẹp lại.

Điều tôi quan tâm hơn là ai sẽ là người thích nghi nhanh nhất. Bởi vì hệ thống này, như mọi hệ thống mới trong esports, không thưởng cho người thông minh nhất. Nó thưởng cho người học nhanh nhất.

Rủi ro và những gì chưa được nói

Tôi sẽ tổng hợp lại các rủi ro chính mà tôi thấy sau khi đọc tài liệu và suy nghĩ về chúng.

Rủi ro đầu tiên là sự bất định về cân bằng. Không có dữ liệu về tỷ lệ thắng, tỷ lệ chọn, hay tỷ lệ cấm của Perks. Các đội chuyên nghiệp đang bước vào một vùng tối, nơi chiến lược tối ưu chưa được biết đến. Trong tình huống như vậy, kinh nghiệm quá khứ có thể trở thành một gánh nặng thay vì một lợi thế.

Rủi ro thứ hai là sự mơ hồ về việc triển khai trong giải đấu. Liệu các giải đấu quốc tế có sử dụng Perks hay không vẫn là một điều mở. Điều này tạo ra sự bất định trong kế hoạch cho các tổ chức chuyên nghiệp, những người phải đầu tư nguồn lực vào việc chuẩn bị cho một tương lai mà họ không chắc chắn.

Rủi ro thứ ba là sự phức tạp đối với khán giả. Tôi không cần phải nói thêm về điều này, nhưng nó quan trọng không kém hai rủi ro đầu tiên.

Rủi ro thứ tư — và đây là điều tôi chưa thấy ai nhắc đến — là khả năng hệ thống Perks bị sử dụng như một công cụ kiếm tiền. Nếu Blizzard quyết định bán các phiên bản Perk đặc biệt hoặc khóa chúng sau một gói trả phí, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng đối với tính toàn vẹn cạnh tranh. Tôi không có thông tin gì về điều này. Nhưng tôi tin rằng cộng đồng cần theo dõi nó.

Không có thông tin về cách các đội chuyên nghiệp đang phản ứng. Không có dữ liệu về tác động lên số lượng người chơi. Không có phản hồi từ cộng đồng. Những tín hiệu sớm sẽ quyết định liệu đây là một thành công hay một thảm họa.

Những gì tôi nhìn thấy trong khoảng lặng

Quay trở lại căn phòng scrim ở Gangnam. Ba giây im lặng sau khi Bastion tự vá giáp của mình.

Trong ba giây đó, tôi nhìn thấy một điều mà tôi không thể diễn đạt bằng chỉ số. Tôi nhìn thấy sự bối rối. Không phải sự bối rối của người chơi không hiểu cơ chế. Mà là sự bối rối của người chơi không biết liệu thứ mình vừa làm có được phép hay không.

Đó là bản chất của bất kỳ sự thay đổi hệ thống lớn nào. Trong khoảnh khắc đầu tiên, không ai biết luật chơi. Người chơi phải tự tìm ra chúng. Và những người tìm ra nhanh nhất sẽ có lợi thế trong khoảng thời gian giữa sự hỗn loạn và sự ổn định.

Tôi đã chứng kiến điều này nhiều lần. Khi Overwatch 2 chuyển sang đội hình năm người, các đội mất hàng tháng để tìm ra cấu trúc tối ưu. Khi các tướng mới được phát hành, các đội tranh nhau tìm kiếm sức mạnh ẩn. Mỗi lần như vậy, có một khoảng thời gian mà kỹ năng cá nhân quan trọng hơn chiến thuật đội, và một khoảng thời gian khác khi chiến thuật đội quan trọng hơn kỹ năng cá nhân.

Perks tạo ra một khoảng thời gian như vậy. Và như thường lệ, tôi không biết nó sẽ kéo dài bao lâu.

Tôi biết một điều: nó sẽ kết thúc. Sự hỗn loạn luôn kết thúc. Các đội sẽ tìm ra chiến lược tối ưu. Blizzard sẽ vá các Perk quá mạnh. Cộng đồng sẽ chấp nhận hoặc từ chối hệ thống. Và rồi chúng ta sẽ có một trò chơi mới, với một lớp chiến thuật mới, mà chúng ta sẽ coi là đương nhiên.

Nhưng trong khoảng thời gian trước khi điều đó xảy ra, có một thứ gì đó đẹp đẽ. Đó là khoảng thời gian mà không ai biết gì cả. Khoảng thời gian mà mọi thứ đều có thể xảy ra. Khoảng thời gian mà một huấn luyện viên có thể nói một câu như "Họ vừa trả lại cho chúng ta thứ mình đã lấy đi" và không ai biết liệu đó là một lời khen hay một lời cảnh báo.

Điều còn lại sau ánh đèn

Tôi đã viết ở phần đầu rằng hệ thống Perks là một lớp trò chơi thứ hai được đặt lên trên lớp trò chơi thứ nhất. Bây giờ, khi tôi nhìn lại toàn bộ bài viết này, tôi nhận ra rằng tôi đã dùng rất nhiều ẩn dụ. Bóng ma. Ngân hàng. Vết nứt. Nhịp tim.

Tôi dùng chúng vì đó là cách tôi hiểu thế giới. Tôi không thể nhìn một hệ thống nâng cấp trong trận đấu và chỉ thấy các chỉ số. Tôi nhìn thấy những người chơi đang cố gắng tìm ra luật chơi trong khi trận đấu vẫn đang diễn ra. Tôi nhìn thấy những huấn luyện viên đang vẽ các bảng tính vào lúc hai giờ sáng. Tôi nhìn thấy những khán giả đang cố gắng hiểu điều gì vừa xảy ra.

Nhưng tôi cũng biết rằng ẩn dụ không phải là phân tích. Và tôi đã cố gắng cân bằng cả hai.

Điều tôi biết chắc là: hệ thống Perks có thể trở thành một trong những thay đổi quan trọng nhất trong lịch sử Overwatch 2. Hoặc nó có thể trở thành một thất bại bị lãng quên trong vòng sáu tháng. Tôi không biết. Không ai biết. Và đó là điều thú vị nhất về nó.

Trong nhiều năm, tôi đã viết về những trận thua, về những phút bù giờ, về những người chơi bị bỏ lại phía sau ánh đèn. Tôi đã học cách tìm thấy ý nghĩa trong những gì không hoàn hảo. Hệ thống Perks, với tất cả sự hỗn loạn và bất định của nó, là một thứ không hoàn hảo như vậy.

Và có lẽ, đó là lý do tôi quan tâm đến nó.

Đây là bài viết tôi sẽ gửi cho biên tập viên của mình vào sáng mai. Tôi không biết liệu anh ấy có thích nó hay không. Nhưng tôi biết rằng tôi đã viết nó với sự trung thực mà tôi cố gắng duy trì trong mọi bài viết.

Trong esports, cũng như trong cuộc sống, chúng ta thường bị cuốn theo những khoảnh khắc lớn — những pha hạ gục, những màn lật kèo, những chiến thắng vang dội. Nhưng những gì còn lại sau khi ánh đèn tắt thường là những thứ nhỏ bé hơn. Một khoảnh lặng ba giây. Một câu nói của huấn luyện viên. Một biểu tượng cấp độ nhảy từ một lên hai trên màn hình.

Hệ thống Perks sẽ trở thành một phần của lịch sử esports, hoặc nó sẽ biến mất. Nhưng dù thế nào đi nữa, nó đã để lại một khoảnh khắc — một khoảnh khắc mà chúng ta không biết luật chơi, và chúng ta phải tự viết ra chúng.

Và trong khoảnh khắc đó, có một vẻ đẹp mà tôi cố gắng nắm bắt trong bài viết này.

Phút bù giờ không chữa lành, nó chỉ gọi tên người cô đơn. Nhưng đôi khi, một khoảnh lặng ba giây cũng có thể làm được điều tương tự.